Αρτηριακή υπέρταση

Τι είναι η αρτηριακή υπέρταση και από τι προκαλείται;

Η αρτηριακή πίεση φανερώνει τον τρόπο που το αίμα πιέζει τα τοιχώματα των αρτηριών καθώς κινείται μέσα στο σώμα. Όπως είναι φυσικό κατά τη διάρκεια της ημέρας η αρτηριακή πίεση κάθε ανθρώπου μεταβάλλεται. Παρ ‘όλα αυτά εάν παραμένει σε γενικές γραμμές σε υψηλά επίπεδα, τότε κάποιος πάσχει από αρτηριακή υπέρταση, δηλαδή από υψηλή αρτηριακή πίεση, που είναι μία από τις πλέον συνηθισμένες παθήσεις της καρδιάς και των αγγείων. Στη σύγχρονη ιατρική η αρτηριακή υπέρταση χαρακτηρίζεται ως «σιωπηλός δολοφόνος» καθώς κατά κανόνα δεν προκαλεί ιδιαίτερα συμπτώματα. Δυστυχώς όμως με την πάροδο του χρόνου βλάπτει τα αιμοφόρα αγγεία, τα νεφρά και την καρδιά και μπορεί μελλοντικά να οδηγήσει σε μία σειρά από προβλήματα όπως η καρδιακή προσβολή και το εγκεφαλικό επεισόδιο. Για να θεωρηθεί ότι κάποιος πάσχει από υπέρταση θα πρέπει ο μέσος όρος τιμών της πίεσής του να είναι πάνω από 140/90 (όπου η πρώτη ένδειξη αναφέρεται στη συστολική πίεση, δηλαδή δείχνει πόσο δυνατά ωθείται το αίμα από την καρδιά, όταν αυτή συστέλλεται για να αντλήσει αίμα. Από την άλλη πλευρά η δεύτερη ένδειξη αναφέρεται στη διαστολική πίεση, δηλαδή δείχνει πόσο δυνατά ωθείται το αίμα μεταξύ των παλμών της καρδιάς, όταν η καρδιά είναι χαλαρή και απλά γεμίζει με αίμα).

Στις περισσότερες περιπτώσεις το ακριβές αίτιο που οδηγεί στην εμφάνιση της αρτηριακής υπέρτασης είναι άγνωστο. Ωστόσο υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες οι οποίοι συντελούν στην εμφάνισή της και θεωρούνται επιβαρυντικοί. Οι κυριότεροι από αυτούς είναι:

• Η παχυσαρκία
• Η έλλειψη άθλησης και η καθιστική ζωή
• Διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε αλάτι
• Διατροφή πλούσια σε λίπη και φτωχή σε φυτικές ίνες
• Υπερκατανάλωση αλκοόλ
• Οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης
• Το κάπνισμα
• Το άγχος (stress)
• Σε σπάνιες περιπτώσεις υπάρχει η νεφρογενής υπέρταση, δηλαδή υπέρταση που προκαλείται από δυσλειτουργία των νεφρών.

Ποια είναι τα συμπτώματα της υπέρτασης και πως αντιμετωπίζεται;

Όπως ήδη προαναφέρθηκε, η αρτηριακή υπέρταση χαρακτηρίζεται ως «σιωπηλός δολοφόνος» καθώς κατά κανόνα δεν προκαλεί ιδιαίτερα συμπτώματα. Παρ ’όλα αυτά σε αρκετές περιπτώσεις η υψηλή αρτηριακή πίεση προκαλεί μία σειρά συμπτωμάτων που γίνονται αντιληπτά από τον ασθενή. Τα βασικότερα από αυτά είναι τα εξής:

• Πονοκέφαλος
• Προβλήματα όρασης
• Ναυτία και τάση προς έμετο
• Ρινορραγία
• Δύσπνοια

Η ασφαλής διάγνωση της αρτηριακής υπέρτασης γίνεται από το γιατρό έπειτα από διαδοχικές μετρήσεις της πίεσης. Σε πολλές περιπτώσεις απαιτείται χρόνος παρακολούθησης της αρτηριακής πίεσης από πλευράς του ασθενούς με μετρήσεις και στο σπίτι, καθώς πολλές φορές οι μετρήσεις στο ιατρείο δεν είναι αξιόπιστες καθώς υπάρχει και η «υπέρταση της λευκής μπλούζας», δηλαδή συμβαίνει η αρτηριακή πίεση του ασθενούς να είναι ανεβασμένη όταν η μέτρηση γίνεται στο ιατρείο, κυρίως λόγω αυξημένου stress. Αντίθετα όταν ο ασθενής μετράει την πίεση στο σπίτι μπορεί οι τιμές της να είναι φυσιολογικές. Ωστόσο από τη στιγμή που ο γιατρός διαγνώσει την υπέρταση και μετά, κρίνεται απαραίτητο ο ασθενής να υποβληθεί σε ορισμένες εξετάσεις προκειμένου να εντοπιστούν τυχόν επιπλοκές της υπέρτασης στα λεγόμενα «όργανα-στόχους» της, δηλαδή στην καρδιά, τον εγκέφαλο και τα νεφρά. Αυτές οι εξετάσεις μπορεί να είναι οι παρακάτω:

• Γενικές εξετάσεις αίματος και ούρων
• Έλεγχος λειτουργίας των νεφρών
• Έλεγχος των ηλεκτρολυτών
• Βυθοσκόπηση του οφθαλμού
• Ηλεκτροκαρδιογράφημα
• Υπερηχογράφημα καρδιάς (triplex)
• Υπερηχογράφημα νεφρών

Η θεραπευτική αντιμετώπιση της υπέρτασης είναι συνήθως συνδυασμός πολλών παραγόντων. Ο καρδιολόγος μπορεί να χορηγήσει φαρμακευτική αγωγή που θα βοηθήσει σημαντικά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης του ασθενή. Παρ’ όλα αυτά πέραν της φαρμακευτικής αγωγής, χρειάζεται να υπάρξουν και αλλαγές στις υγιεινο-διαιτητικές συνήθειες του ασθενούς, όπως για παράδειγμα το να κόψει το κάπνισμα, να μειώσει το σωματικό του βάρος, να περιορίσει την κατανάλωση αλκοόλ, την κατανάλωση αλατιού και λίπους, ενώ παράλληλα είναι απαραίτητο να αυξήσει τη σωματική του άσκηση και την κατανάλωση άφθονων φρούτων και λαχανικών. Γενικά αν και η υπέρταση θεωρείται επικίνδυνη καθώς ευθύνεται για την πρόκληση καρδιαγγειακών παθήσεων και εγκεφαλικών επεισοδίων, είναι σημαντικό να γνωρίζει κανείς πως με συνδυασμό θεραπευτικών μεθόδων είναι δυνατή η ρύθμισή της.